Түркістан облысы: отандық кәсіпкерлікті қолдау арқылы экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету күшейтілуде
Түркістан облысында экономиканы нығайту, отандық кәсіпкерлікті дамыту және ішкі нарықтағы жергілікті өнімнің үлесін арттыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Өңірдің инвестициялық әлеуетін тиімді пайдалану, жаңа өндіріс орындарын ашу, ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу және тұрақты жұмыс орындарын көбейту – облыстың экономикалық саясатының негізгі басымдықтарының бірі.
Осы бағыттағы міндеттер Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен өткен Инвестициялық штаб отырысында талқыланды. Жиында өңірде жүзеге асырылып жатқан ірі инвестициялық жобалардың қазіргі ахуалы, 2026 жылы іске асырылатын жобалар және шетелдік инвестиция тарту мәселелері қаралды.
Облыс әкімі инвестиция тарту жұмыстарын тек қаржы көлемін арттырумен шектемей, нақты өндіріс ашуға, жергілікті кәсіпкерлердің мүмкіндігін кеңейтуге және ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз етуге бағыттау қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, өндіріс орындарын көбейту мен терең өңдеуді дамыту облыстың экономикалық дербестігін арттыруға мүмкіндік береді.
Бүгінде өңірдің өзіндік кірістерінің үлесі 20 пайызға жуықтаған. Бұл көрсеткіштің артуы экономиканың біртіндеп нығайып келе жатқанын көрсетеді. Алдағы кезеңде кәсіпкерлік белсенділікті арттыру, жаңа салық түсімдерін қалыптастыратын өндірістерді іске қосу және жергілікті бизнестің ауқымын кеңейту арқылы облыстың дотациялық тәуелділігін азайту көзделуде.
Отандық кәсіпкерлікті дамыту ең алдымен ішкі нарықтағы сұранысты жергілікті өндіріс есебінен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Өңірде азық-түлік, құрылыс материалдары, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, машина жасау, жеңіл өнеркәсіп және басқа да бағыттарда өндірістерді жолға қою үшін индустриялық аймақтар мен өндірістік парктердің мүмкіндіктерін пайдалану маңызды.
Бұл ретте жергілікті кәсіпкерлер үшін инфрақұрылымы дайын өндірістік алаңдардың болуы жаңа жобаларды іске қосу мерзімін қысқартып, инвестициялық шығындарды азайтады. Өндірістік парктерді дамыту шағын және орта бизнестің өндірістік секторға енуіне жағдай жасап, жаңа кәсіпкерлік субъектілерінің қалыптасуына ықпал етеді.
Инвестициялық штаб отырысында Сайрам ауданындағы «Қайып ата» компаниялар тобының жобаларына ерекше назар аударылды. Компанияның етті терең өңдеу комбинатын, түйіршіктелген құрама жем зауытын, сүрлемдер мен астық қоймаларын, ауыл шаруашылығы жабдықтарын өндіретін кәсіпорынды және мал биржасын іске асыру жоспарлары қаралды. Сонымен бірге Арыс қаласында 35 мың басқа арналған бордақылау кешенін салу және жаңбырлатып суару технологиясы арқылы мал азығын өсіру жобалары жүзеге асырылуда.
Бұл жобалардың маңызы – ауыл шаруашылығы өнімін тек бастапқы шикізат ретінде өткізбей, оны өңірдің өзінде қайта өңдеп, қосылған құны жоғары өнім шығаруға мүмкіндік беруінде. Мұндай өндірістер ішкі нарықтағы ет, жем және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдеріне деген сұранысты өтеуге, импортқа тәуелділікті азайтуға және жергілікті кәсіпкерлердің нарықтағы орнын күшейтуге ықпал етеді.
Түлкібас ауданында салынып жатқан «Майлыкент Ферм» тауарлы сүт фермасы да агроөнеркәсіптік кешендегі өндірістік тізбекті қалыптастыруға бағытталған. Жетісай ауданындағы «Агросут» сүт өңдеу зауытының іске қосылуы сүтті өңдеу көлемін ұлғайтып, дайын өнім өндіруге мүмкіндік береді. Ал Қазығұрт ауданындағы «Қарқын-2030» серіктестігінің 5 мың басқа арналған бордақылау алаңы мал шаруашылығындағы өндірістік қуатты арттыруға бағытталған.
Сонымен қатар «Түлкібас құс фабрикасының» тік интеграцияланған бройлер құс фабрикасы құрылысы ішкі нарықты құс етімен қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін маңызды жобалардың бірі. Өндірістің толық циклін қалыптастыру жем өндіруден бастап дайын өнімге дейінгі процестерді бір жүйеге біріктіріп, шығындарды оңтайландыруға және өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға жол ашады.
Ішкі нарықтағы бәсекелестікті дамыту үшін отандық кәсіпкерлерге тең жағдай қалыптастыру да маңызды. Өндірушілер санының көбеюі тұтынушыларға тауар мен қызмет түрін таңдауға мүмкіндік беріп, кәсіпорындарды өнім сапасын арттыруға, өндіріс технологияларын жаңартуға және баға саясатын тиімді жүргізуге ынталандырады. Осы арқылы бәсекелі орта қалыптасып, өңір экономикасының тиімділігі артады.
Мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетіктерін тиімді пайдалану да кәсіпкерлікті дамытудағы маңызды бағыттардың бірі. Жеке инвестицияны мемлекеттік инфрақұрылымдық қолдаумен ұштастыру арқылы өндірістік және әлеуметтік маңызы бар жобаларды іске асыруға болады. Бұл тәсіл бюджетке түсетін жүктемені оңтайландырып қана қоймай, жеке сектордың басқару тәжірибесі мен инвестициялық мүмкіндігін пайдалануға жол ашады.
Мақтаарал және Келес аудандарының әкімдері 2026 жылы іске асырылатын инвестициялық жобалар мен шетелдік капитал тарту бағытындағы жұмыстарды таныстырды. Шетелдік инвестицияның келуі өңірге жаңа технологиялар мен басқару тәжірибесін енгізуге, өндірістің өнімділігін арттыруға және жергілікті мамандардың біліктілігін көтеруге мүмкіндік береді. Сонымен бірге инвестициялық жобаларға жергілікті кәсіпкерлерді тарту арқылы отандық қамту үлесін арттыру маңызды.
Өңірдің экономикалық дамуы үшін инвестиция көлемімен қатар оның сапасы да басты назарда болуы тиіс. Яғни жаңа жоба нақты өндіріс ашып, тұрақты жұмыс орындарын құрып, салық базасын кеңейтіп, жергілікті тауар өндірушілермен байланыс орнатуы қажет. Мұндай тәсіл инвестицияның ұзақ мерзімді экономикалық әсерін арттырады.
Алдағы кезеңде Түркістан облысында өндірістік парктердің әлеуетін кеңейту, кәсіпкерлерге қажетті инфрақұрылым ұсыну, ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу және жаңа кәсіпкерлік жобаларды қолдау жұмыстары жалғаса береді. Бұл шаралар ішкі нарықты отандық өніммен толықтыруға, бәсекелестікті дамытуға және өңірдегі кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға бағытталған.
Жиын қорытындысында облыс әкімі жауапты басқармалар мен аудан, қала әкімдеріне инвестициялық жобаларды белгіленген мерзімде іске қосуды, инвесторлармен тұрақты кері байланыс орнатуды және өндірістерді іске қосу арқылы жаңа жұмыс орындарын көбейтуді тапсырды.
Жалпы, Түркістан облысында отандық кәсіпкерлікті қолдау мен инвестиция тарту экономикалық өсудің өзара байланысты тетіктері ретінде қарастырылуда. Жаңа өндірістердің көбеюі ішкі нарықты нығайтып, бәсекелестікті арттырады, ал жергілікті шикізатты өңдеу кәсіпкерлік пен ауыл шаруашылығы арасындағы байланысты күшейтеді. Нәтижесінде өңірдің өндірістік базасы кеңейіп, халықтың жұмыспен қамтылуы артып, экономиканың тұрақты әрі өзін-өзі қамтамасыз ететін моделіне көшуге негіз қалыптасады.
