Түркістанда жаңа өндіріс — отандық кәсіпкерлік пен ішкі нарықтың дамуына серпін

Түркістан облысында өңдеу өнеркәсібін дамыту, инвестиция тарту және жоғары қосылған құны бар өнім өндіру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасып келеді. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың экономиканы әртараптандыру, өндірісті дамыту және отандық кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі тапсырмаларын іске асыру аясында өңірде жаңа индустриялық жобалар қолға алынуда. Солардың бірі – Түркістан қаласында Қытайдың жетекші өндірістік компанияларының бірі Henan Sulipu Cable Co., Ltd. компаниясының қатысуымен жүзеге асырылатын түсті металдарды терең өңдеу және кабель өнімдерін шығаратын ірі өндіріс орны.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің Қытай Халық Республикасына жасаған жұмыс сапары барысында басталған келіссөздердің нақты нәтижесі ретінде қолға алынған бұл жоба өңірдің өндірістік әлеуетін арттырып қана қоймай, ішкі нарықты сапалы отандық өніммен қамтамасыз етуге, кәсіпкерліктің дамуына және адал бәсекелестік ортаны қалыптастыруға елеулі үлес қоспақ.

Жалпы құны 8,5 миллиард теңгені құрайтын инвестициялық жоба екі кезең бойынша жүзеге асырылады. Алғашқы кезеңде мыс, алюминий және жез негізіндегі өнімдер шығаратын заманауи зауыт салынады. Кәсіпорында тәулігіне 30 тонна таза мыс өңделіп, кабельдер, электр сымдары, мыс катанкалары, жез профильдері мен катанкалары, алюминий табақтары, таспалары және басқа да өндірістік өнімдер дайындалады. Сонымен қатар кәсіпорынның тәуліктік өндірістік қуаты 30 мың метр кабель мен электр сымын шығаруға мүмкіндік береді. Екінші кезеңде жылына 15 мың тонна қорғасын-мырыш оксидін өндіретін жоғары технологиялық кешен іске қосылады.

Бұл жобаның басты ерекшелігі – шикізатты сыртқа шығарумен шектелмей, оны терең өңдеп, дайын өнім өндіруге басымдық берілуінде. Соңғы жылдары елімізде шикізатты экспорттау үлесін азайтып, өңдеу өнеркәсібін дамыту мемлекеттік экономикалық саясаттың негізгі бағыттарының біріне айналды. Түркістандағы жаңа өндіріс осы мақсатқа толық сәйкес келеді. Себебі өндірілетін өнімнің қосылған құны жоғары болған сайын өңір экономикасына түсетін табыс көлемі де артып, өндіріс тиімділігі күшейеді.

Жаңа зауыттың іске қосылуы отандық кәсіпкерліктің дамуына да оң ықпал етеді. Кабель және электр сымдары құрылыс, энергетика, өнеркәсіп, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, көлік және инфрақұрылым салаларында кеңінен қолданылады. Бұған дейін мұндай өнімдердің едәуір бөлігі сырттан жеткізілсе, енді олардың белгілі бір көлемін еліміздің өзінде өндіруге мүмкіндік туады. Бұл ішкі нарықтағы импортқа тәуелділікті азайтып, қазақстандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

Сонымен қатар жергілікті шағын және орта бизнес үшін жаңа мүмкіндіктер ашылады. Өндіріс орнының қалыпты жұмыс істеуі үшін логистика, құрылыс, жөндеу, көлік тасымалы, қойма қызметі, құрал-жабдықтарды жеткізу, тамақтандыру және сервистік қызметтер қажет болады. Бұл өз кезегінде өңірдегі көптеген кәсіпкерлерге жаңа тапсырыстар алып, өндірістік кооперацияны дамытуға жол ашады. Ірі зауыттың айналасында ондаған шағын кәсіпорындардың қалыптасуы – өңдеу өнеркәсібінің басты артықшылықтарының бірі.

Ішкі нарықты қорғау тұрғысынан алғанда да жобаның маңызы зор. Қазақстанда өндірілген кабель өнімдері отандық құрылыс және өндіріс компанияларын сапалы әрі қолжетімді өніммен қамтамасыз етеді. Тасымалдау шығындарының азаюы мен жеткізу мерзімінің қысқаруы өнім бағасының тұрақтылығына оң әсер етеді. Бұл нарықтағы адал бәсекелестікті күшейтіп, тұтынушыларға тиімді жағдай қалыптастырады.

Бәсекелестік ортасының дамуы өнім сапасын жақсартып, технологиялық жаңаруға жол ашады. Заманауи өндірістің іске қосылуы басқа кәсіпорындарды да өндірісті жаңғыртуға, жаңа технология енгізуге және өнім сапасын халықаралық стандарттарға сәйкестендіруге ынталандырады. Нәтижесінде ішкі нарықта сапалы қазақстандық өнімдердің үлесі артып, отандық брендтердің бәсекеге қабілеттілігі күшейеді.

Жоба экспорттық әлеуетті арттыруға да бағытталған. Түркістан облысының тиімді географиялық орналасуы кәсіпорын өнімдерін Қазақстан өңірлерімен қатар Орталық Азия елдеріне, Қытай, Ресей және Еуропа нарықтарына шығаруға мүмкіндік береді. Бұл экспорт көлемінің өсуіне, өңірге валюталық түсімдердің келуіне және өндіріс ауқымының кеңеюіне ықпал етеді.

Инвестициялық жобаның жүзеге асуы жаңа жұмыс орындарының ашылуына да негіз болады. Жоғары технологиялық өндірісте инженерлер, технологтар, металлургтер, электр мамандары және басқа да білікті кадрлар еңбек етеді. Бұл жастарды техникалық мамандықтарға ынталандырып, еңбек нарығында сұранысқа ие жаңа кәсіптердің дамуына жол ашады. Сонымен бірге халықтың табысы өсіп, жергілікті бюджетке түсетін салық көлемі ұлғаяды.

Кездесу барысында өндіріс орнын орналастыру, инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, арнайы экономикалық аймақтардың мүмкіндіктері мен мемлекеттік қолдау тетіктері жан-жақты талқыланды. Мұндай қолдау шаралары инвесторлар үшін қолайлы жағдай қалыптастырып қана қоймай, жергілікті кәсіпкерлердің де өндірістік әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.

Соңғы жылдары Түркістан облысында инвестициялық ахуалды жақсарту және өңдеу өнеркәсібін дамыту бағытында жүйелі жұмыстар атқарылып келеді. Соның нәтижесінде өңірде жаңа өндірістер ашылып, халықаралық инвесторлардың қызығушылығы артып келеді. Түсті металдарды терең өңдеу және кабель өндіру жобасы – осы саясаттың нақты нәтижесі. Бұл бастама өндіріс көлемін ұлғайтып қана қоймай, отандық кәсіпкерлікті қолдауға, ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етуге, әділ бәсекелестікті дамытуға және Түркістан облысының индустриялық әлеуетін жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.