Түркістан облысында өндіріс кеңейіп, отандық өнім үлесі артып келеді

Түркістан облысында экономиканы әртараптандыру, өңдеу өнеркәсібін дамыту және отандық кәсіпкерлікті қолдау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасып келеді. Өңірде жаңа өндіріс орындарын іске қосу арқылы ішкі нарықты жергілікті өніммен қамтамасыз ету, импортқа тәуелділікті азайту, бәсекеге қабілетті тауар өндіру және тұрақты жұмыс орындарын ашуға басымдық берілуде. Осы бағыттағы жобалардың бірі – Жетісай ауданында пластик қалдықтарын қайта өңдеп, дайын пластик өнімдерін шығаратын жаңа зауыттың құрылысы.

Облыс әкімі Нұралхан Көшеров Жетісай ауданына жұмыс сапары барысында өндірістік аймақта салынып жатқан кәсіпорынның құрылыс барысымен танысты. «KAZ INVA» ЖШС жүзеге асырып жатқан жобаның жалпы құны 2 млрд теңгені құрайды. Құрылыс-монтаж жұмыстарын биылғы желтоқсан айында аяқтау жоспарланған. Кәсіпорын толық қуатына шыққан кезде 70 адам тұрақты жұмыспен қамтылып, жылына 10 млн дана өнім өндіру көзделіп отыр.

Жаңа өндірістің ерекшелігі – пластик қалдықтарын қайта өңдеп, оларды қайтадан экономикалық айналымға енгізу. Яғни тұрмыстық және өндірістік қалдықтар кәдеге жаратылып қана қоймай, ауыл шаруашылығы мен өндіріс салаларына қажетті дайын пластик бұйымдарға айналады. Бұл қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайтумен қатар, өңірде қалдықтарды басқару мәдениетін қалыптастыруға және айналмалы экономика қағидаттарын дамытуға мүмкіндік береді.

– Өңір үшін жаңа өндіріс орындарын ашу, терең өңдеуді дамыту және импортқа тәуелділікті азайту – басты басымдықтардың бірі. Мұндай жобалар экологияны жақсартып қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын құрып, өңір экономикасының дамуына серпін береді, – деді Нұралхан Көшеров.

Бұл бастама отандық кәсіпкерлікті дамытудың нақты мысалы ретінде де маңызды. Себебі өндіріс қуатының артуы жергілікті кәсіпкерлердің жаңа нарықтарға шығуына, қосалқы өндірістердің қалыптасуына және қазақстандық қамту үлесінің өсуіне жол ашады. Өндірісте жергілікті жұмыс күшін пайдалану, отандық шикізат пен қызмет түрлеріне сұранысты арттыру өңір ішіндегі экономикалық байланысты күшейтеді.

Жетісай ауданындағы индустриялық аймақтың өзі өндірістік әлеуеттің артып келе жатқанын көрсетеді. Жалпы аумағы 59 гектар болатын индустриялық аймақта құны 30,3 млрд теңгені құрайтын бес зауыт салу қолға алынған. Оның екеуі іске қосылса, үш жобаның құрылысы жалғасуда. Барлық жобалар толық жүзеге асқан жағдайда мыңға жуық адам тұрақты жұмыспен қамтылады.

Өндірістік парк аумағында да бірқатар жоба жүзеге асырылып жатыр. Мұнда жиһаз, ауыл шаруашылығы техникасының қосалқы бөлшектері, құрама жем, темір бұйымдары және химиялық жуғыш заттар өндіретін бес жоба қолға алынған. Бұдан бөлек, құны 3,5 млрд теңгені құрайтын «MIR AGRO KZ» ЖШС-нің заманауи жылыжай кешені мен қоймасының құрылысы жүргізілуде.

Мұндай өндірістердің көбеюі өңір экономикасының құрылымын өзгертіп, оны шикізаттық бағыттан өңдеуші бағытқа біртіндеп бұруға мүмкіндік береді. Әсіресе ауыл шаруашылығы басым Түркістан облысы үшін өндірістік және агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың өзара байланысын күшейту маңызды. Өйткені ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, сақтау, орау және дайын өнім ретінде өткізу арқылы қосылған құнды облыстың өзінде қалыптастыруға болады.

Өңірде шағын және орта бизнесті қолдау да экономикалық өсудің негізгі тетіктерінің бірі ретінде қарастырылады. Кәсіпкерлерге өндірістік алаң ұсыну, инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу және мемлекеттік қолдау құралдарына қол жеткізу мүмкіндігін кеңейту арқылы жаңа бизнес бастамаларды жүзеге асыруға жағдай жасалуда.

Бұл ретте мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетіктерін тиімді пайдалану да маңызды. Мемлекет тарапынан инфрақұрылымдық және институционалдық жағдай жасалса, жеке инвестор өндірістік қуатты арттыруға, жаңа технология енгізуге және жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік алады. Мұндай өзара іс-қимыл бюджетке түсетін салмақты оңтайландырып қана қоймай, әлеуметтік және экономикалық маңызы бар жобаларды жедел жүзеге асыруға ықпал етеді.

Түркістан облысында инвесторлар үшін қолайлы орта қалыптастыру мақсатында дайын өндірістік инфрақұрылым жүйесі кеңейтіліп келеді. Бүгінде өңірде «TURAN» арнайы экономикалық аймағы мен 21 индустриялық аймақ жұмыс істейді. Сонымен қатар аудан-қалаларда шағын өнеркәсіптік парктер құрылып, кәсіпкерлердің өндіріс орындарын ашуына қажетті жағдай жасалуда.

Индустриялық аймақтардың дамуы өңірдегі бәсекелестікті күшейтуге де әсер етеді. Бір салада бірнеше өндірушінің жұмыс істеуі кәсіпорындарды өнім сапасын арттыруға, өндіріс шығынын оңтайландыруға және тұтынушы сұранысына бейімделуге ынталандырады. Нәтижесінде ішкі нарықтағы ұсыныс көлемі артып, сапалы әрі қолжетімді отандық өнімдердің үлесін көбейтуге мүмкіндік туады.

Қазақстандық қамтуды арттыру саясаты да осы процестің маңызды бөлігі. Жергілікті өндірістердің дамуы тауарлармен қатар қызмет көрсету, логистика, жөндеу, құрылыс және техникалық қызмет көрсету салаларында жаңа тапсырыстардың пайда болуына ықпал етеді. Осылайша бір өндірістің іске қосылуы оның айналасында ондаған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің қалыптасуына негіз болады.

Пластик қалдықтарын қайта өңдеу жобасының тағы бір маңызы – экологиялық және экономикалық міндеттердің бір арнада тоғысуында. Қалдықты дайын өнімге айналдыру арқылы табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, өндірістік шығындарды азайту және жаңа нарық қалыптастыруға болады. Бұл бағыт алдағы уақытта өңірдегі кәсіпкерліктің жаңа салаларын дамытуға мүмкіндік береді.

Жалпы, Түркістан облысында өндірісті дамытуға бағытталған жобалар жаңа жұмыс орындарын ашумен шектелмей, өңірдің экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін көтеруге ықпал етеді. Жергілікті кәсіпорындар көбейген сайын ішкі нарықтағы отандық өнім көлемі артып, импорттың орнын басатын тауарлар саны ұлғаяды. Ал өндірістің технологиялық жаңаруы кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін күшейтіп, болашақта өнімді сыртқы нарыққа шығаруға негіз қалыптастырады.

Осы тұрғыдан алғанда Жетісай ауданындағы пластик қалдықтарын қайта өңдеу зауыты – өңірдегі кәсіпкерлікті, өндірісті және экологиялық жауапкершілікті қатар дамытуға бағытталған жобалардың бірі. Оның іске қосылуы жергілікті экономиканың жаңа өндірістік тізбегін қалыптастырып, қазақстандық қамтудың өсуіне, жаңа жұмыс орындарының ашылуына және әлеуметтік-экономикалық белсенділіктің артуына ықпал етпек.