Түркістан облысында ауыл шаруашылығы мен отандық кәсіпкерлік үйлесім тауып, өңір экономикасы тұрақты өсім көрсетуде
Түркістан облысында ауыл шаруашылығы саласы қарқынды дамып, отандық кәсіпкерліктің кеңеюімен қатар өңір экономикасының негізгі драйверіне айналып отыр. 2026 жылдың алғашқы 4 айында ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 206 млрд теңгені құрап, өсім 111,3 пайызға жетті. Бұл көрсеткіш агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақты дамып келе жатқанын және өңірдің экономикалық әлеуеті артып отырғанын айғақтайды.
Ауыл шаруашылығы саласына тартылған инвестиция көлемінің артуы да оң динамиканы көрсетуде. Есепті кезеңде 56,4 млрд теңге инвестиция тартылып, жоспар 1,8 есе артық орындалды. Бұл тек аграрлық сектордың емес, жалпы отандық кәсіпкерліктің де белсенді дамып келе жатқанын білдіреді. Себебі ауыл шаруашылығы мен қайта өңдеу салаларындағы жобаларға жергілікті кәсіпкерлер мен инвесторлардың қатысуы артып келеді.
Отандық кәсіпкерлікті дамыту бағытында өңірде ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, сақтау және өткізу тізбегі қалыптасып келеді. Бұл өз кезегінде шағын және орта бизнестің дамуына серпін беріп, жаңа өндірістік жобалардың іске қосылуына мүмкіндік беруде. Әсіресе ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдейтін кәсіпорындар санының артуы ішкі нарықты отандық өнімдермен қамтамасыз етуге ықпал етуде.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеров Үкімет отырысында баяндама жасап, көктемгі дала жұмыстарының қорытындысы мен агроөнеркәсіптік кешеннің даму барысына тоқталды. Оның айтуынша, өңірде ауыл шаруашылығы өндірісін әртараптандыру және инвестиция тарту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде.
Биыл облыста ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 8 мың гектарға артып, 919 мың гектарға жетті. Оның ішінде жаздық дақылдар 536 мың гектар, күздік егіс 208 мың гектар, ал ескі жоңышқа 175 мың гектарды құрады. Егіс құрылымындағы өзгерістер өндірістің тиімділігін арттыруға бағытталған. Мақта алқабы 162 мың гектарға, мақсары 85,4 мың гектарға, жүгері 55,2 мың гектарға жетіп, өнімділігі жоғары дақылдарға басымдық берілуде. Ал су ресурстарын үнемдеу мақсатында күріш алқабы қысқартылды.
Ауыл шаруашылығының тұрақты дамуы тек мемлекеттік қолдауға ғана емес, отандық кәсіпкерліктің белсенділігіне де тікелей байланысты. Түркістан облысында шаруалар мен кәсіпкерлердің бірлескен жұмысы нәтижесінде агробизнестің жаңа үлгілері қалыптасуда. Бұл әсіресе кооперация, агрохабтар және қайта өңдеу кәсіпорындарын дамыту арқылы жүзеге асуда.
Тауар өндірушілерді қолдау мақсатында жеңілдетілген несиелеу бағдарламалары кеңінен қолданылуда. Биыл бұл бағытқа 34 млрд теңге бөлініп, оның 25 млрд теңгесі 1722 жобаны қаржыландыруға бағытталды. Бұл қаржы ауыл шаруашылығы саласындағы шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға, жаңа өндірістерді іске қосуға мүмкіндік беріп отыр.
Су үнемдеу технологияларын енгізу де отандық кәсіпкерлікпен тығыз байланысты. Себебі мұндай технологияларды өндіру, орнату және қызмет көрсету саласында жаңа бизнес бағыттары пайда болуда. Биыл жоспарланған 27 мың гектардың орнына 50 мың гектарға су үнемдеу технологиялары енгізіліп, жалпы көлем 164 мың гектарға жетпек. Бұл 280 млн текше метр су үнемдеуге мүмкіндік береді.
Фитосанитариялық қауіпсіздік пен агроқызмет көрсету салаларында да кәсіпкерлік белсенділігі артуда. Дрондар, агротехникалық қызметтер, химиялық өңдеу жұмыстары сияқты бағыттарда жеке кәсіпкерлер мен сервистік компаниялар көбейіп келеді. Бұл ауыл шаруашылығының тек өндіріс емес, қызмет көрсету саласы ретінде де дамып келе жатқанын көрсетеді.
Мал шаруашылығы саласы да өңір экономикасының маңызды бөлігі болып отыр. Түркістан облысы республика бойынша ірі аграрлық орталықтардың бірі ретінде ұсақ малдың 20 пайызы, ірі қараның 13 пайызы, түйенің 14 пайызы, жылқының 10 пайызы және құс басының 5 пайызын құрайды. Бұл көрсеткіштер өңірдің ет және сүт өнімдерін өндірудегі жоғары әлеуетін айқындайды.
Өндірілген өнім көлемі де айтарлықтай өсім көрсетуде. Биылғы 4 айда 76 мың тонна ет, 161 мың тонна сүт және 108 млн дана жұмыртқа өндірілді. Бұл көрсеткіштер ішкі нарықты қамтамасыз етіп қана қоймай, отандық кәсіпкерліктің экспорттық әлеуетін де арттыруда.
Өңірде ет өнімдерін экспортқа шығару бағытында үлкен жетістіктерге қол жеткізілуде. Республикада экспортталатын ірі қара етінің 80 пайызы және қой етінің 75 пайызы Түркістан облысына тиесілі. Бұл – отандық өндірістің халықаралық деңгейде бәсекеге қабілетті екенін көрсетеді.
Ет кластерін дамыту бағытында 54,1 млрд теңгені құрайтын 8 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Бұл жобалар арқылы 800-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылып, жылына 18 мың тонна ет және 90 мың тонна өңделген ет өндірілмек. Бұл өңірде толыққанды агроөнеркәсіптік кластер қалыптасып келе жатқанын білдіреді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында ауыл шаруашылығы мен отандық кәсіпкерліктің үйлесімді дамуы өңір экономикасының тұрақты өсуіне негіз болып отыр. Инвестиция тарту, өндірісті әртараптандыру, қайта өңдеу саласын дамыту және экспорттық әлеуетті арттыру арқылы облыс еліміздің жетекші агроэкономикалық орталықтарының біріне айналуда.
Осылайша, агроөнеркәсіптік кешеннің дамуы тек ауыл шаруашылығы саласын ғана емес, бүкіл отандық кәсіпкерлік экожүйесін нығайтып, Түркістан облысының экономикалық тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруда.
