Түркістан облысының сауда орындарында отандық өнімдерге басымдық беру – ішкі нарықты нығайту мен кәсіпкерлікті қолдаудың тиімді тетігі
Қазақстан Республикасы Премьер-министрі Олжас Бектеновтің тапсырмасына сәйкес Түркістан облысында отандық тауар өндірушілерді қолдау және қазақстандық өнімдердің сауда орындарындағы қолжетімділігін арттыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Бұл бастама ел экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз етуге, ішкі нарықты нығайтуға, кәсіпкерлікті дамытуға және әділ бәсекелестік ортаны қалыптастыруға бағытталған маңызды шаралардың бірі болып табылады.
Бүгінде әлемдік нарықтағы құбылмалы жағдайлар мен экономикалық өзгерістер әрбір мемлекеттің ішкі өндіріс әлеуетін арттырудың маңызын айқындап отыр. Осы тұрғыда Түркістан облысында отандық өнімдерді қолдауға бағытталған жұмыстар жергілікті кәсіпкерлердің дамуына тың серпін беруде. Сауда орындарында қазақстандық тауарларға арнайы сөрелердің бөлінуі, олардың көрнекі жерлерге орналастырылуы және «Қазақстанда жасалған» арнайы белгілерімен ерекшеленуі отандық өнімдердің нарықтағы үлесін арттыруға мүмкіндік береді.
ҚР Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 27 наурыздағы №264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидаларына сәйкес, сауда нысандарындағы азық-түлік және азық-түлік емес тауарларға арналған сауда алаңының кемінде 30 пайызы отандық өнімдерге бөлінуі тиіс. Бұл талап жергілікті өндірушілердің өнімдерін сауда желілеріне шығаруға қолайлы жағдай жасап, олардың нарықтағы орнын нығайтуға ықпал етеді. Сонымен қатар ішкі сауда субъектілерінің жоғары сұранысқа ие тауарлармен қатар отандық өнімдерді орналастыруы қазақстандық тауарлардың танымалдылығын арттырып, тұтынушылардың назарын аударуға мүмкіндік береді.
Түркістан облысында бұл талаптардың орындалуы отандық кәсіпкерлікті дамытудың нақты құралына айналып отыр. Өңірде ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп және өңдеу салаларында жұмыс істейтін кәсіпкерлер өз өнімдерін ірі сауда желілері арқылы нарыққа шығаруға мүмкіндік алуда. Бұл өз кезегінде өндіріс көлемінің ұлғаюына, жаңа жұмыс орындарының ашылуына және жергілікті кәсіпорындардың қаржылық тұрақтылығының артуына әсер етеді.
Отандық өнімдерге басымдық беру ішкі нарықты қорғаудың маңызды тетіктерінің бірі саналады. Себебі ішкі нарықта жергілікті тауарлардың үлесі артқан сайын импортқа тәуелділік азаяды. Бұл елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және сыртқы нарықтардағы өзгерістердің әсерін төмендетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар отандық өндірушілердің нарықтағы үлесінің артуы ұлттық экономиканың тұрақтылығын нығайтып, өндірістік әлеуеттің дамуына жол ашады.
Қазіргі таңда Түркістан облысындағы сауда желілерінде отандық ірімшік өнімдеріне арнайы маңдайшалар қойылып, қазақстандық тауарларға басымдық берілуде. Атап айтқанда, Magnum сауда желілерінде Natige, Эмир, Айс, Дони ЛТД, Майлыкент Сүт және Бурненский брендтерінің өнімдері арнайы белгіленген сөрелерде ұсынылып отыр. Бұл тұтынушыларға отандық өнімдерді оңай табуға мүмкіндік беріп қана қоймай, жергілікті өндірушілердің өнім өткізу көлемін арттыруға да ықпал етеді.
Отандық кәсіпкерлерді қолдау арқылы өңірде бәсекелестік ортаны дамытуға да ерекше көңіл бөлінуде. Әділ бәсекелестік кез келген экономиканың қозғаушы күші болып табылады. Нарықта отандық және шетелдік өнімдердің қатар ұсынылуы өндірушілерді өнім сапасын жақсартуға, баға саясатын оңтайландыруға және жаңа технологияларды енгізуге ынталандырады. Соның нәтижесінде тұтынушылар сапалы әрі қолжетімді өнімдерге қол жеткізеді.
Бәсекелестікті қорғау мәселесі де аталған жұмыстармен тығыз байланысты. Сауда желілерінде отандық өнімдерге арнайы орындардың бөлінуі жергілікті кәсіпкерлердің нарыққа шығуына тең мүмкіндік береді. Бұл ірі жеткізушілердің нарықты толықтай иеленуіне жол бермей, шағын және орта бизнес субъектілерінің дамуына жағдай жасайды. Нәтижесінде нарықтағы монополиялық үрдістердің алдын алу мүмкіндігі артып, кәсіпкерлер арасында әділ бәсекелестік қалыптасады.
Сонымен қатар отандық өнімдердің сауда орындарында кеңінен ұсынылуы кәсіпкерлерді өндіріс көлемін арттыруға ынталандырады. Сұраныстың өсуі жаңа инвестиция тартуға, өндірістік қуаттарды кеңейтуге және жаңа кәсіпорындардың ашылуына негіз болады. Бұл өз кезегінде халықты жұмыспен қамту көрсеткіштерінің жақсаруына ықпал етеді. Әсіресе ауылдық жерлердегі шағын өндірістер үшін мұндай қолдау маңызды, себебі олардың өнімдерін өткізудің тұрақты арналары қалыптасады.
Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан бұл жұмыстар өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына да оң әсерін тигізуде. Өндіріс көлемінің артуы салық түсімдерінің көбеюіне мүмкіндік береді. Ал бюджет кірісінің артуы әлеуметтік нысандар салуға, инфрақұрылымды жақсартуға және халыққа көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға жағдай жасайды. Бұл өңір тұрғындарының өмір сүру деңгейін көтеруге ықпал етеді.
Жалпы алғанда, Түркістан облысында сауда орындарында отандық өнімдерге басымдық беру саясаты жергілікті кәсіпкерлерді қолдауға, ішкі нарықты қорғауға және бәсекелестік ортаны дамытуға бағытталған маңызды қадам болып табылады. Бұл бастама отандық өндірістің дамуына, жаңа жұмыс орындарының ашылуына, кәсіпкерлік белсенділіктің артуына және өңір экономикасының тұрақты өсуіне негіз қалайды. Сонымен қатар ішкі нарықтағы қазақстандық өнімдердің үлесін арттыру арқылы ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі күшейіп, еліміздің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге елеулі үлес қосылады.
