Түркістандағы гүл хабы – отандық кәсіпкерлікті дамыту мен ішкі нарықты нығайтудың жаңа мүмкіндігі
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров Қытай Халық Республикасына жасаған жұмыс сапары барысында Қытайдың гүл өсіру саласындағы жетекші өңірі саналатын Юньнань провинциясы мен оның орталығы Куньмин қаласында гүл индустриясының басшыларымен кездесіп, Түркістан өңірінде Орталық Азияның гүл өндірісі мен логистика хабын құру мәселесін талқылады. Бұл бастама ауыл шаруашылығының жаңа бағытын дамытуға ғана емес, сонымен қатар отандық кәсіпкерлікті қолдауға, ішкі нарықты қорғауға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және өңір экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған маңызды стратегиялық жоба болып табылады.
Қазіргі таңда әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, гүл индустриясы жоғары табыс әкелетін және экспорттық әлеуеті зор аграрлық салалардың бірі саналады. Гүл өндірісі дамыған елдерде бұл сала ауыл шаруашылығының жеке бір экономикалық бағытына айналып, миллиардтаған долларлық нарық қалыптастырған. Сондықтан Түркістан облысының гүл шаруашылығын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған бастамасы өңір экономикасын әртараптандырудың тиімді құралы болмақ.
Бүгінде Қазақстан гүл өнімдерінің басым бөлігін шетелден импорттайды. Нарықтағы көптеген гүлдер Нидерланд, Эквадор, Кения, Қытай және басқа мемлекеттерден жеткізіледі. Бұл ішкі нарықтың сыртқы өнімдерге тәуелді екенін көрсетеді. Ал Түркістанда өндірістік және логистикалық хаб құрылса, еліміздің гүлге деген сұранысының едәуір бөлігін отандық өндірушілер қамтамасыз етуге мүмкіндік алады. Нәтижесінде импорт көлемі қысқарып, ішкі нарықтағы ұлттық өнімдердің үлесі артады. Бұл өз кезегінде елден сыртқа кететін қаржы көлемін азайтып, экономикалық тиімділікті күшейтеді.
Түркістан облысы мұндай ауқымды жобаны жүзеге асыру үшін барлық қажетті ресурстарға ие. Өңір жылыжай шаруашылығы бойынша республикада көш бастап келеді. Қазіргі таңда облыстағы жылыжайлардың жалпы көлемі 1007 гектарды құрайды, бұл Қазақстандағы барлық жылыжайлардың 72 пайызына тең. Мұндай көрсеткіш Түркістанның агроөнеркәсіптік әлеуетінің жоғары екенін дәлелдейді. Сонымен қатар өңірде банан, лимон, құлпынай секілді субтропикалық дақылдардың өсірілуі климаттық жағдай мен технологиялық мүмкіндіктердің жоғары деңгейде екенін көрсетеді. Сондықтан гүл өндірісін кеңейту үшін қажетті база қазірдің өзінде қалыптасқан деуге болады.
Қытайдың гүл индустриясындағы тәжірибесі Түркістан үшін үлкен маңызға ие. Куньмин қаласы бүгінде әлемдегі ең ірі гүл өндіру және саудалау орталықтарының бірі саналады. Қытайда өндірілетін гүлдердің шамамен 80 пайызы осы өңірде өсіріледі. Мұнда орналасқан гүл аукциондары, электронды сауда жүйелері және заманауи логистикалық кешендер саланың жоғары деңгейде ұйымдастырылғанын көрсетеді. Осындай тәжірибені Түркістанға енгізу жергілікті кәсіпкерлердің өндіріс тиімділігін арттыруына және халықаралық нарық талаптарына сай жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.
Гүл хабының құрылуы ең алдымен отандық кәсіпкерлікті дамытуға серпін береді. Себебі гүл шаруашылығы тек гүл өсірумен ғана шектелмейді. Оның айналасында көшет өндіру, жылыжай құрылысы, тыңайтқыш өндіру, қаптама жасау, тасымалдау, сақтау, маркетинг және сауда бағыттарында көптеген бизнес түрлері қалыптасады. Бұл шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің көбеюіне ықпал етеді. Нәтижесінде өңірде жаңа кәсіпорындар ашылып, халықтың табыс табу мүмкіндігі кеңейеді.
Жобаның тағы бір маңызды артықшылығы – ішкі нарықтағы бәсекелестікті күшейту. Қазіргі кезде гүл өнімдерінің басым бөлігі сырттан жеткізілетіндіктен, баға саясаты көбінесе импорттаушыларға тәуелді болып келеді. Ал жергілікті өндіріс көлемі артқан жағдайда нарықта жаңа өндірушілер пайда болады. Бұл бәсекелестікті күшейтіп, өнім сапасының жақсаруына және бағаның тұрақтануына ықпал етеді. Өз кезегінде тұтынушылар сапалы әрі қолжетімді өнімге қол жеткізеді.
Сонымен қатар гүл өндірісінің дамуы жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді. Жылыжай кешендері, сұрыптау орталықтары, қоймалар, логистикалық компаниялар және сауда желілерінің дамуы мыңдаған азаматты тұрақты жұмыспен қамтуға жағдай жасайды. Әсіресе ауылдық жерлерде еңбек ететін тұрғындар үшін бұл маңызды мүмкіндік болмақ. Халықтың жұмыспен қамтылуының артуы әлеуметтік тұрақтылықты нығайтып, өңірдегі өмір сүру сапасын жақсартуға әсер етеді.
Түркістанның тиімді географиялық орналасуы да жобаның табысты болуына ықпал етеді. Өңір халықаралық көлік дәліздерінің бойында орналасқандықтан, мұнда өндірілген гүлдерді Қазақстанның барлық аймақтарына, сондай-ақ Орталық Азия мемлекеттеріне және Еуразиялық экономикалық одақ елдеріне жеткізуге қолайлы жағдай бар. Бұл экспорттық әлеуеттің артуына және қазақстандық өнімдердің жаңа нарықтарға шығуына мүмкіндік береді.
Гүл индустриясының дамуы инвестициялық тартымдылықты арттыруға да әсер етеді. Қытайлық және басқа да шетелдік инвесторлардың қатысуымен жүзеге асырылатын жобалар өңірге қосымша капитал тартуға мүмкіндік береді. Инвестициялардың көбеюі жаңа технологиялардың енгізілуіне, өндірістің жаңаруына және инфрақұрылымның дамуына жол ашады. Бұл өз кезегінде өңір экономикасының тұрақты өсуіне негіз болады.
Сондай-ақ гүл өндірісі туризм саласына да оң ықпал етуі мүмкін. Әлемнің көптеген елдерінде гүл фестивальдері мен гүл көрмелері туристерді тартатын маңызды шаралардың қатарына жатады. Түркістанның тарихи-мәдени және рухани орталық ретіндегі мәртебесін ескерсек, гүл индустриясының дамуы өңірдің туристік әлеуетін одан әрі арттыра алады. Болашақта гүл көрмелері мен халықаралық жәрмеңкелер өткізу арқылы Түркістанның халықаралық деңгейдегі танымалдығын күшейтуге мүмкіндік бар.
Жалпы алғанда, Түркістанда Орталық Азияның гүл хабын құру бастамасы өңірдің экономикалық дамуы үшін маңызды стратегиялық жоба болып табылады. Бұл жоба отандық кәсіпкерлікті дамытуға, ішкі нарықты қорғауға, әділ бәсекелестікті қалыптастыруға, импортқа тәуелділікті азайтуға және экспорт көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жаңа жұмыс орындарының ашылуы, инвестициялардың тартылуы және заманауи технологиялардың енгізілуі өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына тың серпін береді. Егер жоспарланған жобалар толық жүзеге асса, Түркістан алдағы жылдары Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азияның гүл өндірісі мен саудасының жетекші орталығына айналып, ұлттық экономиканың жаңа өсім нүктелерінің біріне айналуы әбден мүмкін.
